Wydaje mi się, że nie przesadzam nazywając Zalipie najsłynniejszą wsią w Polsce. Występuje na okładkach katalogów promujących nasz kraj, w przewodnikach i chyba trudno o osobę, która nigdy o nie słyszała o charakterystycznych zalipiańskich wzorach. Jeśli i was urzekły zdjęcia kolorowych zdobień na domach Zalipia, w poniższym tekście znajdziecie garść informacji praktycznych jak Zalipie zwiedzać.
Zalipie jest małopolską wsią z długą tradycją zdobienia budynków. Zajmują się nią głównie kobiety, które każdej wiosny ozdabiają nie tylko zewnętrzne ściany domów, ale również innych budynków gospodarczych, malują studnie, kwietniki czy ogrodzenia gospodarstw. Zdobienia można też znaleźć wewnątrz domów. Wypracowały one charakterystyczny dla danego miejsca styl, a w swoich wzorach inspirują się otaczającą naturą. Na budynkach zaobserwujemy głównie polne i przydomowe kwiaty, ale współcześnie pojawią się również inne wzory np. egzotycznych ptaków.
Gospodarstwa ozdabiane są na coroczny konkurs „Malowana Chata”, a kolorowe chaty można znaleźć nie tylko w Zalipiu, ale również w sąsiednich wioskach.
Gdzie znajduje się malowana wieś Zalipie
Zalipie znajduje się mniej więcej w połowie drogi między Krakowem a Rzeszowem. Z obu tych miast czas dojazdu wynosi około 1,5 godziny. Można więc dodać Zalipie do listy atrakcji kiedy wybieracie się na weekend do Krakowa i w drodze powrotnej przemieszcza będzie się na wschód bądź w kierunku Warszawy.
Ze stolicy czas dojazdu do Zalipia to około 3 godziny więc w sumie też może być to pomysł na jednodniową wycieczkę.
Sandomierz też będzie dobrym miejscem wypadowym (czas dojazdu to ok. 1,5 godz.), a do planu można dorzucić wizytę w Zamku Baranów Sandomierski.
Kiedy najlepiej zwiedzać Zalipie
Zalipie można odwiedzać przez cały rok. Jednakże warto wziąć pod uwagę fakt, że wiosną przed świętem Bożego Ciała odbywa się w regionie konkurs malowanych chat. Wtedy to zdobienia z roku poprzedniego są zamalowywane a na ścianach powstają nowe. Im bliżej Bożego Ciała tym więcej gotowych chat, a dodatkowym bonusem może być oglądanie twórczyń przy pracy.
Jak zwiedzać Zalipie
Okazuje się, że zwiedzanie Zalipia takim prostym tematem nie jest. Należy pamiętać, że większość miejsc to prywatne gospodarstwa i nie do każdego można wejść. Warto więc rozpocząć zwiedzanie albo od Domu Malarek albo Zagrody Felicji Curyłowej, gdzie dostępne są mapki z zaznaczonymi gospodarstwami, których teren można odwiedzić. Tutaj są też nieduże parkingi, na których można zostawić auto.
Samo sposób zwiedzania warto dostawać do pory roku, warunków atmosferycznych i własnej kondycji, bowiem nie ma tutaj czekających na odwiedzających przewodników czy lokalnego transportu. Pętla po wsi ma około 3,5 km – dystans do przejścia czy przejechania rowerem. Osobiście uważam, że spacer bądź poruszanie się rowerem będą najwygodniejsze (niestety na miejscu nie ma wypożyczalni rowerów, te trzeba mieć własne). Samochodem jest już mniej wygodnie dlatego, że parkingi są tylko dwa – przy wspomnianych Zagrodzie Felicji Curyłowej i Domu Malarek. Z kolei przed większością malowanych domów zwyczajnie nie ma jak zaparkować.
Które miejsca warto zobaczyć
Które miejsca warto zobaczyć – Dom Malarek
Jest to Gminny Ośrodek Kultury, w którym w środku można zapoznać się z twórczością zdobniczą lokalnych twórców – nie tylko z malowaniem domów ale też inną formą zdobnictwa.
Przed budynkiem ośrodka znajduję się urokliwa malowana chatka i studnia.
Tutaj też otrzymacie plan wsi z zaznaczonymi chatami, które można odwiedzić.
Zwiedzanie Domu Malarek jest bezpłatne.
Które miejsca warto zobaczyć – Zagroda Felicji Curyłowej
Obecnie jest to oficjalne muzeum jednej z najbardziej znanych malarek, która przyczyniła się do rozpropagowania lokalnej tradycji malowania domów. Na terenie zagrody znajduje się dodatkowy, przeniesiony tutaj dom innej malarki – Stefanii Łączyńskiej. W stodole można obejrzeć
Oprowadzanie po wnętrzach odbywa się z przewodnikiem i jest biletowane. W sezonie letnim i w długie weekendy warto zarezerwować bilet z wyprzedzeniem.
Natomiast nawet gdy biletów zabraknie to na teren zagrody można wejść.
Które miejsca warto zobaczyć – prywatne domy
Nie będę pisać, które z domów były najbardziej zdobne podczas naszej wizyty, gdyż w kolejnym roku może być zupełnie inaczej. Warto podążać z mapką i zajrzeć do każdej chaty.
Zagrody, do których można wejść są oznaczone i mają otwarte furtki.
Polecane jest odwiedzenie zagrody „Malowany Miś”, której właścicielka świadczy usługi przewodnickie po wsi. Przy drodze w okolicy zagrody znajduje się malowana budka z pamiątkami.
Ile kosztuje zwiedzanie
Płatne jest jedynie oprowadzanie po Zagrodzie Felicji Curyłowej (wnętrza chat) – 12 PLN w 2025 roku. Natomiast przed domami możecie zauważyć miseczki na dobrowolne datki – warto przed wizytą zaopatrzyć się w drobne.
Gdzie kupić pamiątki
Pamiątki można kupić w Domu Malarek, Zagrodzie Felicji Curyłowej i budce przy zagrodzie „Malowany Miś”.
Gdzie i co można zjeść
Budki z jedzeniem znajdują się tylko na parkingu przy Zagrodzie Felicji Curyłowej i chyba nie są otwarte przez cały rok. Warto więc zjeść coś przed wizytą w Zalipiu albo mieć ze sobą przekąski i napoje.
Więcej informacji, godziny zwiedzania, plan wsi, informacja o warsztatach, noclegi w malowanych chatach: dommalarek.pl
